2. Başdan deyim, ürəyiniz darıxacaq oxumayın. Sadəcə mənim xüsusi maraqlarımdan biri din, təriqətlər və inanclardır deyə oturub nerd kimi yazmışam bura. Oxuma. Oxuma. Oxuma get. Yaxşılığın üçün deyirəm Oxuma!!!

Adı saint of holy death - müqəddəs ölümə tərcümə olunan varlıq. Qədim mezoamerikan mədəniyyətlərində azteklərin ibadət etdiyi ölüm tanrılarından biri olub əslən. Original olaraq Mictecacihuatl-dan - hansı ki bayaq dediyim kimi aztek ölüm ilahəsi idi - və cihuateotl'dan (doğum zamanı ölən qadınların ruhları) törəmişdir. Bu inancda yeraltı dünyası olan mictlan'ı ər və arvad olan bu iki ilah idarə edirdi: Mictlantecuhtli (ölülər diyarının sahibi) və Mictecacihuatl (ölülər diyarının xanımı).

Santa muerte necə yaranıb bəs? ispanlar meksikanı işğal edən vaxt meksikalıların bu inancını öz katolik inanclarındakı "grim reaper" (ölüm mələyi) ilə birləşdirərək ortaya yeni bir inanc çıxardılar. Uzun sözün qısası digər paqan inanclarına qarşı münasibət azteklərin inanclarına qarşı da göstərildi və dinləri assimilyasiyaya uğradı. Mictecacihuatl da təzə package ilə meksikalılara sunuldu ki gəlin buna inanın, xristianlar buna inansaz sizi öldürməyəcək xd

Bir çox adla anılır santa muerte. əsasən la santisima muerte/la santisima deyildiyini eşidə bilərsiniz və mənası da ehtiram mənasında "ən müqəddəs ölüm" deməkdir. La niña blanca (ağ qız), la flaca (arıq qadın) kimi ləqəbləri var. insanlar bəzən ona "Mi Niña" (Mənim Qızım) və ya "Madrina" (Xaç Anası) deyə müraciət edirlər.

Gələk santa muerte heykəllərini klassik grim reaper/ölüm mələyi heykəllərindən fərqləndirən şeylərə. ikisi də skeletə bənzəyir, ikisi də ölümü təmsil edir... Bəs nədir fərqlər?
Əsas fərq odur ki klassik ölüm mələyi grim reaper əlində həmişə oraq tutur və ancaq qara geyinir. Əsasən cinsiyyətsiz ya da kişi cinsinə mənsubdur. Digər yandan santa muerte isə qadın cinsindədir, bəzən 7 fərqli rəngdə (ya da göyqurşağı kimi 7 rəng birdən) olan cübbəsini geyinir bəzən də ağ gəlinlikdə olur. Əlləri həmişə dolu olur ölüm mələyinin əksinə. Əlində qum saatı, yer kürəsi, tərəzi, bayquş kimi əşyalar tutur. Qum saatı səbri, bayquş müdrikliyi və gizli bilikləri, tərəzi ədalət və ruhlar arasındakı bərabərliyi, yer kürəsi Ölümün bütün dünyaya hakim olduğunu göstərir.
Ölüm mələyi qorxu və əzabı təmsil edirsə, santa muerte şəfqətli və qoruyucu ana fiqurunu (madrina/xaç anası) təmsil edir. Ölüm mələyi qorxunc və quru təsvir edilirsə santa muerte güllərlə (xüsusən qırmızı), şamlarla, pullarla bəzədilir. Onun kəllə sümüyü bəzən Meksikanın "Dia de los Muertos" (Ölülər günü) ənənəsindəki kimi rəngli naxışlarla bəzədilmiş ola bilər. Oraqlar arasında da fərq var. Santisimanın orağı parıldayan gümüşü ya da qızılı rəngdə təsvir olunur (əkilənin biçilməsi mənasına gəlir).



Santa muertenin 7 fərqli rəngdə cübbəsi vardır ağ, qara, qırmızı, qızılı, yaşıl, bənövşəyi, mavi. Bunların hamısının da öz mənası və ibadət zamanı təmsil etdiyi şey var:

la niña blanca/ağ qız - Paklıq, saflıq və mənfi enerjidən təmizlənmə. Evdəki mübahisələri bitirmək, sülh yaratmaq və qisası, pisliyi uzaq tutmaq üçün istifadə olunur.

La Niña Negra/qara qız - Ən güclü və qoruyucu rəngdir. Tam müdafiə (fiziki və ruhani). Həmçinin düşmənlərin planlarını pozmaq və qara sehri (cadunu) geri qaytarmaq üçün müraciət edilir. Bir çoxları bunu ən "qorxulu" hesab etsə də, əslində ən güclü qalxan sayılır.

La Niña Roja/qırmızı qız - Sevgi, ehtiras və emosiyaları təmsil edir. Münasibətləri düzəltmək, yeni sevgi tapmaq və ya ailə bağlarını gücləndirmək məqsədli işlədilir.

la niña de oro/qızıl qız - Sərvət, bolluq və uğur. Maddi vəziyyəti yaxşılaşdırmaq, iş tapmaq, biznesdə uğur qazanmaq və qumarda bəxtin gətirməsi üçün.

la niña de la justicia/ədalət qızı/yaşıl rəng - Ədalət və hüquq. Məhkəmə işlərində qalib gəlmək, həbsdən azad olmaq və ya qanuni problemləri həll etmək. O, "Ədalətin Müqəddəsi" kimi burada çox mühümdür.

la niña de la salud/sağlamlıq qızı/bənövşəyi - Sağlamlıq və ruhaniyyət. Xəstəliklərdən sağalmaq, fiziki ağrıları azaltmaq və ya psixoloji olaraq rahatlıq tapmaq üçün müraciət edilir.

la niña sabia/müdrik qız/mavi - Bilik, müdriklik və konsentrasiya. Tələbələr üçün dərslərdə uğur, yeni bacarıqlar öyrənmək və ya vacib qərarlar verərkən ağıllı davranmaq üçün.

Bəzən Santa Muerte-nin heykəlləri bu yeddi rəngin hamısını özündə birləşdirən bir cübbə geyinmiş olur (göy qurşağı kimi). Bu, "Siete Potencias" adlanır və inanca görə, eyni anda bütün bu sahələrdə kömək və müdafiə almaq üçün nəzərdə tutulub. "Seven african powers" mənasına gəlir o 7 rəngli cübbə.

Bəzən 7 rəngdən əlavə hərdən 3 fərqli rəngdə cübbələrinə də rast gəlmək olur. Qəhvəyi, sarı və bej rəngləri. Ardıcıl olaraq: La Niña de la Iluminación - Ruhlarla əlaqə və çətin qərarlar üçün; La Niña de la Suerte - Şans və bəxt üçün (qızılıya bənzəsə də, daha çox gündəlik ruzi üçün); La Niña Natural – Ölümün təbii halını və sümükləri təmsil edir.

Santa muerteyə ibadət şəklinə gəldikdə isə, ona dua etmək eləcə bəsdir. Ümumiyyətlə tanrılardan nəsə istəyərkən onlara əvəzində nəsə vermək paqan inancıdır (qədim yunanlar da belə edirdi), sadəcə la santisimaya özəl bir şey deyil. Hə deyək nəsə istədin ondan, nəsə çətinliyin oldu və la santisima muerteyə dua elədin ki işlərin düzəlsin və düzəlir işin. Hədiyyə vermək üçün tələsməyə ya da qorxmağa ehtiyac yoxdur. Bu xristianların və digər səmavi dinlərin inananlarının aşıladığı qorxudur. Paqan tanrıları (sata muerte daxil) açığı çox chill ibadət şəklinə sahib tanrılardır. Onlar sən onlara istədikləri şəkildə ibadət etmirsən deyə səni incitməzlər ya da cəzalandırmazlar. Əksinə, səninlə səbrli və anlayışlı davranarlar. Xristianlıq/islam kimi dinlərdən paqanizmə keçənləri təəccübləndirən ən böyük məqam elə chill tanrılardır. Açığı insanların bu struktur tələb etməyən tanrılardan əl üzüb səmavi dinlərə axın etməsinin səbəbi də var amma onu yazmağa axot yoxdu (hint: iqtisadiyyatla əlaqəlidir).

Nəysə, dua etmək, ona sevdiyi şeyləri hədiyyə kimi vermək, onu yada salmaq və onunla danışmaq elə onun tək ehtiyacı olan şeydir. Sevdiyi şeylərə gələndə isə, tequila, siqaret, cannabis, güllər elə favorisidir. Ona ibadət edənlər hər il noyabrın 1-i və 2-si ona hədiyyələr verib dualar edirlər "Dia de los Muertos" (Ölülər günü) üçün.

Hal-hazırda meksikalılar * çoxluqla meksikalılar Santa muerte-yə sitayiş etsələr də bu o demək deyil ki kilsə bunu yaxşı qarşılayır. Yox, hələ də Santa muerte inancı kilsə tərəfindən şeytani inanc olaraq görülür. Meksikanın özündə isə inanmasan belə hörmət etməlisən. Çünki unudulmuşlar, insanlar tərəfindən tərk edilmişlər üz tutur la santisima-ya. Buna evsizlər, kasıblar, yetimlər və s daxildir (kartellər də). Çox adam sitayiş etməsə belə evində santa muerte heykəli saxlayır.

Ən mənə toxunan (?) qismi burda bu tip inancların səmavi dinlərə inananlar tərəfindən şeytanlaşdırılmasıdır. "Bizim din yaxşıdır, sizin din pis" deyərək mədəniyyətlərin dağıdılması ya da assimilyasiyaya uğramasıdır. Məsələn qara magiya deyə bildiyimiz magiya növünün əslində qaradərililərin tanrılarına sitayiş edərkən etdikləri ritual olması və ağdərililər tərəfindən "şeytani" bir şey olaraq görülməsi. Magiya elə magiyadır ağı qarası yoxdur. Qədim afrika tanrılarının xristianlar tərəfindən yenidən package edilib şeytanlar olaraq təqdim edilmələri və s. Halbuki belə baxanda o şeytani dinlərin tanrıları bu 3 səmavi dinin tanrısından daha mərhəmətli və ədalətlidir.

Axıra fun fact qoyum: santa muerte nə tanrı, nə şeytan nə də ruhdur. O sadəcə ölümün insaniləşdirilmiş, bədən halına salınmış versiyasıdır. Qısaca elə ölümün özüdür.

Santa muerte qapalı praktika deyil. Yəni o mənaya gəlir ki meksikalı olmasan belə, Meksika ilə bir əlaqən olmasa belə ona ibadət edə bilərsən. Soy əlaqəsi gərəkdirməyən inancdır

Əlaqəsiz not: bayaq fikir verdim yuxarıda ilk abzasda dinlər təriqətlər barədə nerd olduğumu yazmışam və yadıma düşdü ki profil şəklimdəki obraz da təriqət lideri idi. Favorit obrazımla daha bir oxşarlıq haha